Sri Hayagriva Stotram
śrīmān vēṅkaṭanāthāryaḥ kavitārkikakēsarī |
vēdāntācāryavaryō mē sannidhattāṁ sadā hr̥di ||
jñānānandamayaṁ dēvaṁ nirmalasphaṭikākr̥tim |
ādhāraṁ sarvavidyānāṁ hayagrīvamupāsmahē || 1 ||
svataḥ siddhaṁ śuddhasphaṭikamaṇibhūbhr̥tpratibhaṭaṁ
sudhāsadhrīcībhirdyutibhiravadātatribhuvanam |
anantaistrayyantairanuvihitahēṣāhalahalaṁ
hatāśēṣāvadyaṁ hayavadanamīḍīmahi mahaḥ || 2 ||
samāhāraḥ sāmnāṁ pratipadamr̥cāṁ dhāma yajuṣāṁ
layaḥ pratyūhānāṁ laharivitatirbōdhajaladhēḥ |
kathādarpakṣubhyatkathakakulakōlāhalabhavaṁ
haratvantardhvāntaṁ hayavadanahēṣāhalahalaḥ || 3 ||
prācī sandhyā kācidantarniśāyāḥ
prajñādr̥ṣṭērañjanaśrīrapūrvā |
vaktrī vēdān bhātu mē vājivaktrā
vāgīśākhyā vāsudēvasya mūrtiḥ || 4 ||
viśuddhavijñānaghanasvarūpaṁ
vijñānaviśrāṇanabaddhadīkṣam |
dayānidhiṁ dēhabhr̥tāṁ śaraṇyaṁ
dēvaṁ hayagrīvamahaṁ prapadyē || 5 ||
apauruṣēyairapi vākprapañcaiḥ
adyāpi tē bhūtimadr̥ṣṭapārām |
stuvannahaṁ mugdha iti tvayaiva
kāruṇyatō nātha kaṭākṣaṇīyaḥ || 6 ||
dākṣiṇyaramyā giriśasya mūrtiḥ
dēvī sarōjāsanadharmapatnī |
vyāsādayō:’pi vyapadēśyavācaḥ
sphuranti sarvē tava śaktilēśaiḥ || 7 ||
mandō:’bhaviṣyanniyataṁ viriñcō
vācāṁ nidhē vañcitabhāgadhēyaḥ |
daityāpanītān dayayaiva bhūyō:’pi
adhyāpayiṣyō nigamān na cēt tvam || 8 ||
vitarkaḍōlāṁ vyavadhūya sattvē
br̥haspatiṁ vartayasē yatastvam |
tēnaiva dēva tridēśēśvarāṇāṁ
aspr̥ṣṭaḍōlāyitamādhirājyam || 9 ||
agnau samiddhārciṣi saptatantōḥ
ātasthivān mantramayaṁ śarīram |
akhaṇḍasārairhaviṣāṁ pradānaiḥ
āpyāyanaṁ vyōmasadāṁ vidhatsē || 10 ||
yanmūlamīdr̥k pratibhāti tattvaṁ
yā mūlamāmnāyamahādrumāṇām |
tattvēna jānanti viśuddhasattvāḥ
tvāmakṣarāmakṣaramātr̥kāṁ tvām || 11 ||
avyākr̥tādvyākr̥tavānasi tvaṁ
nāmāni rūpāṇi ca yāni pūrvam |
śaṁsanti tēṣāṁ caramāṁ pratiṣṭhāṁ
vāgīśvara tvāṁ tvadupajñavācaḥ || 12 ||
mugdhēnduniṣyandavilōbhanīyāṁ
mūrtiṁ tavānandasudhāprasūtim |
vipaścitaścētasi bhāvayantē
vēlāmudārāmiva dugdhasindhōḥ || 13 ||
manōgataṁ paśyati yaḥ sadā tvāṁ
manīṣiṇāṁ mānasarājahaṁsam |
svayaṁ purōbhāvavivādabhājaḥ
kiṅkurvatē tasya girō yathārham || 14 ||
api kṣaṇārdhaṁ kalayanti yē tvāṁ
āplāvayantaṁ viśadairmayūkhaiḥ |
vācāṁ pravāhairanivāritaistē
mandākinīṁ mandayituṁ kṣamantē || 15 ||
svāmin bhavaddhyānasudhābhiṣēkāt
vahanti dhanyāḥ pulakānubandham |
alakṣitē kvāpi nirūḍhamūlaṁ
aṅgēṣvivānandathumaṅkurantam || 16 ||
svāmin pratīcā hr̥dayēna dhanyāḥ
tvaddhyānacandrōdayavardhamānam |
amāntamānandapayōdhimantaḥ
payōbhirakṣṇāṁ parivāhayanti || 17 ||
svairānubhāvāstvadadhīnabhāvāḥ
samr̥ddhavīryāstvadanugrahēṇa |
vipaścitō nātha taranti māyāṁ
vaihārikīṁ mōhanapiñchikāṁ tē || 18 ||
prāṅnirmitānāṁ tapasāṁ vipākāḥ
pratyagraniḥśrēyasasampadō mē |
samēdhiṣīraṁstava pādapadmē
saṅkalpacintāmaṇayaḥ praṇāmāḥ || 19 ||
viluptamūrdhanyalipikramāṇāṁ
surēndracūḍāpadalālitānām |
tvadaṅghrirājīvarajaḥkaṇānāṁ
bhūyān prasādō mayi nātha bhūyāt || 20 ||
parisphurannūpuracitrabhānu-
-prakāśanirdhūtatamōnuṣaṅgam |
padadvayīṁ tē paricinmahē:’ntaḥ
prabōdharājīvavibhātasandhyām || 21 ||
tvatkiṅkarālaṅkaraṇōcitānāṁ
tvayaiva kalpāntarapālitānām |
mañjupraṇādaṁ maṇinūpuraṁ tē
mañjūṣikāṁ vēdagirāṁ pratīmaḥ || 22 ||
sañcintayāmi pratibhādaśāsthān
sandhukṣayantaṁ samayapradīpān |
vijñānakalpadrumapallavābhaṁ
vyākhyānamudrāmadhuraṁ karaṁ tē || 23 ||
cittē karōmi sphuritākṣamālaṁ
savyētaraṁ nātha karaṁ tvadīyam |
jñānāmr̥tōdañcanalampaṭānāṁ
līlāghaṭīyantramivāśritānām || 24 ||
prabōdhasindhōraruṇaiḥ prakāśaiḥ
pravālasaṅghātamivōdvahantam |
vibhāvayē dēva sapustakaṁ tē
vāmaṁ karaṁ dakṣiṇamāśritānām || 25 ||
tamāṁsi bhittvā viśadairmayūkhaiḥ
samprīṇayantaṁ viduṣaścakōrān |
niśāmayē tvāṁ navapuṇḍarīkē
śaradghanē candramiva sphurantam || 26 ||
diśantu mē dēva sadā tvadīyāḥ
dayātaraṅgānucarāḥ kaṭākṣāḥ |
śrōtrēṣu puṁsāmamr̥taṁ kṣarantīṁ
sarasvatīṁ saṁśritakāmadhēnum || 27 ||
viśēṣavitpāriṣadēṣu nātha
vidagdha gōṣṭhīsamarāṅgaṇēṣu |
jigīṣatō mē kavitārkikēndrān
jihvāgrasiṁhāsanamabhyupēyāḥ || 28 ||
tvāṁ cintayan tvanmayatāṁ prapannaḥ
tvāmudgr̥ṇan śabdamayēna dhāmnā |
svāmin samājēṣu samēdhiṣīya
svacchandavādāhavabaddhaśūraḥ || 29 ||
nānāvidhānāmagatiḥ kalānāṁ
na cāpi tīrthēṣu kr̥tāvatāraḥ |
dhruvaṁ tavānāthaparigrahāyāḥ
navaṁ navaṁ pātramahaṁ dayāyāḥ || 30 ||
akampanīyānyapanītibhēdaiḥ
alaṅkr̥ṣīran hr̥dayaṁ madīyam |
śaṅkākalaṅkāpagamōjjvalāni
tattvāni samyañci tava prasādāt || 31 ||
vyākhyāmudrāṁ karasarasijaiḥ pustakaṁ śaṅkhacakrē
bibhradbhinnasphaṭikarucirē puṇḍarīkē niṣaṇṇaḥ |
amlānaśrīramr̥taviśadairaṁśubhiḥ plāvayan māṁ
āvirbhūyādanaghamahimā mānasē vāgadhīśaḥ || 32 ||
vāgarthasiddhihētōḥ paṭhata hayagrīvasaṁstutiṁ bhaktyā |
kavitārkikakēsariṇā vēṅkaṭanāthēna viracitāmētām || 33 ||
kavitārkikasiṁhāya kalyāṇaguṇaśālinē |
śrīmatē vēṅkaṭēśāya vēdāntaguravē namaḥ ||
iti śrīvēdāntadēśika kr̥ta śrī hayagrīva stōtram |
